Stille Geest, Heilige Geest

Wat een prachtige combinatie van woorden, ‘Stille Geest, Heilige Geest’. Eigenlijk behoeven ze geen ellenlange bespiegeling. Je hoeft er alleen maar even bij stil te staan, ze te proeven en er wat op te kauwen. Ze nodigen uit tot die stilte.

Deze woorden vond ik als titel van een bundeltje met toespraken van een Tibetaanse Lama voor westerse adepten. Het is al dertig jaar oud en staat al bijna net zolang in mijn boekenkast. Een foto siert de omslag van het boekje. Het laat het liefdevolle en stralend gezicht zien van Lama Yeshe. De leraar vraagt zijn westerse toehoorders om zich niet af te wenden van hun christelijke wortels, maar zich juist respectvol tot Christus te wenden - en opnieuw te kijken en te onderzoeken. De strekking van zijn toespraken is dat Jezus een uitzonderlijke leraar was, verwant aan alles wat de Boeddhistische geestelijken leren. Terug naar de vier woorden. Een paar gedachten heb ik erbij in relatie tot Pinksteren. In deze Tibetaanse zienswijze is de menselijke geest niet van een andere makelij dan de Heilige Geest. Onze geest is meestal in een staat van onrust. Er zijn veel dingen waarover we ons zorgen kunnen maken, dingen die ons verontrusten, opjagen of prikkelen. We kunnen die prikkels opzoeken en najagen, er zelfs in vluchten.

Veel jongeren groeien op in een naar mijn smaak overprikkelde omgeving. Ze zitten te studeren achter de computer, hebben oordopjes in met snelle muziek én zitten tussendoor ook nog te chatten. Alles tegelijk. Als ik zou zeggen dat ze zich in een overprikkelde omgeving bevinden, zouden ze raar opkijken want ze kennen niet anders. Opvallend is wel dat mijn kinderen af en toe de boel de boel laten en gaan fietsen, ver weg, het bos in. Een gezonde behoefte, gelukkig! Pa blij. Zo heeft iedereen zijn/haar eigen manier om een stillere geest te krijgen. Veel mensen zoeken dat van nature. De een gaat praten met iemand bij wie hij of zij zich op z’n gemak voelt, even niet hoeft. Een ander gaat wandelen, of naar muziek luisteren, in de tuin werken en in zijn tuin een waterstroompje inbouwen dat zachtjes klatert. Sommigen gaan regelmatig naar de kerk, een mooi boek lezen of zelfs mediteren. Er zijn vele manieren om tot die stille geest te komen. In de Russisch-orthodoxe liturgie is er geen seconde stilte, maar het gezang van de monniken bewerkt gegarandeerd een stillere geest in je. Een kalme geest is de poort naar een dieper niveau dat klaarligt in ons, ligt te wachten en wat de Tibetaanse leraar ‘Heilige Geest’; noemt. Eigenlijk, zegt hij, maakt het niet uit of je het je voorstelt als iets wat van binnenuit komt of van buiten, of van bovenaf, zoals de Bijbel dat voorstelt.

Zeker is dat het klaarligt en zich spontaan kan manifesteren als iets dat in je opwelt of over je komt en je geest vervult. Ik denk dan aan zich verwijdend mededogen dat uitgaat naar anderen, een meer dan gewone helderheid, een diepe vrede, stralende vreugde enzovoort. Middenin het leven, aan het einde van het leven, of bij het begin van leven zoals bij een geboorte: Heilige Geest. Ik vind het een troost dat het nooit ver weg is, ook al kunnen we het dan niet pakken. Het ligt klaar, het ligt op ons te wachten, op onze geest wanneer die stiller wordt en opengaat. Laten we eenvoudig bij deze vier woorden nog eens stil staan, ze proeven: ‘Stille Geest, Heilige Geest.’ Pinksteren is niet ver.

Florus Kruijne